Een personage is geen spreadsheet die je moet winnen. Het is de figuur door wiens ogen jij het spel ziet. Deze gids loodst je in zeven stappen naar een blad voor een eerste avond, met de regels van 2014. We noemen keuzes uit de SRD 5.1. Waar dat document geen methode voorschrijft, zeggen we dat, in plaats van een regel uit een ander boek over te nemen.

Nog nooit gespeeld? Lees eerst Wat is D&D en hoe speel je het?.

Begin met één zin

Schrijf één zin, geen levensverhaal. “Een jonge wachter die het dorp uit loopt omdat ze de schuld van haar vader niet met stilzitten wil afbetalen.” Als je later twijfelt, kies je wat bij die zin past, niet wat op een forum het hoogste getal geeft. Bespreek de zin met je spelleider, ook of het thema niet te zwaar is voor de groep.

Stap 1. Kies een ras

In de regels van 2014 heet dit een ras: het volk waar je uit geboren bent. Elk ras verschuift een paar eigenschappen en geeft een postuur, een snelheid, talen en een handvol eigen trekken. De precieze lijst staat in de SRD. Hier krijg je het beeld.

De SRD beschrijft dwerg, elf, halfling, mens, dragonborn, gnoom, halfelf, halfork en tiefling. Dwergen, elfen, halflings en gnomen hebben een onderverdeling. Kort gezegd: dwergen zijn taai, elfen opmerkzaam en langlevend, halflings klein en lastig te verrassen, mensen veelzijdig. Een mens krijgt hier +1 op elke eigenschap. Een dragonborn heeft een ademstoot die bij de drakenafkomst past, een gnoom is scherpzinnig, een halfelf beweegt zich tussen twee werelden, een halfork blijft lang overeind, een tiefling draagt een infernaal erfdeel en een vleug aangeboren magie.

Kies het volk waarbij je zin meteen klopt. Je speelt één persoon, geen hele natie. Noteer bonus, grootte, snelheid en talen uit de SRD. De meesten zijn middelgroot en lopen 30 voet. Dwergen zijn vaak trager, een boself lichter ter been, en de kleine volken hebben moeite met zware wapens. Bij de talen hoort bijna altijd het Gemeen.

Stap 2. Kies een klasse

Je klasse is je vak. Op niveau 1 ben je daarin al bevoegd.

Barbaar: woede en dichtbij vechten. Bard: woorden, vaardigheden en magie. Cleric: goddelijke spreuken, vaak genezing. Druïde: natuurmagie, later een beestgedaante. Krijger: wapens en een degelijke verdediging. Monnik: het lichaam als wapen. Paladijn: een eed, zwaar harnas, een vleug goddelijke magie. Ranger: verkennen met een beetje magie. Schurk: precisie en het juiste moment. Tovenaar: aangeboren magie. Heksenmeester: magie via een pact. Magiër: gestudeerde magie in een boek.

Elke klasse leunt op één of twee eigenschappen. Krijgers hebben veel aan Kracht of Behendigheid. Magiërs leunen op Intelligentie. Clerics, druïden en rangers op Wijsheid. Barden, tovenaars, heksenmeesters en paladijnen op Charisma. Een monnik wil Behendigheid én Wijsheid. Zet straks je hoogste getallen dáár.

Op niveau 1 is je bekwaamheidsbonus +2. Die tel je op bij aanvallen met wapens die je beheerst, bij de reddingsworpen van je klasse, en bij vaardigheden waarin je bedreven bent. Draag je een harnas dat je klasse niet kent, dan heb je nadeel op worpen van Kracht of Behendigheid, en je kunt geen spreuken uitspreken.

Je levenspunten op niveau 1 zijn het hoogste resultaat van de dobbelsteen van je klasse, plus je Gestel-aanpassing. Een barbaar begint op 12 plus Gestel. Een krijger, paladijn of ranger op 10 plus Gestel. Een magiër of tovenaar op 6 plus Gestel. De overige klassen op 8 plus Gestel. Dat maximum geldt alleen op niveau 1.

Kies een klasse waarvan je de basishandeling snapt. De bijzondere talenten lees je in de SRD na.

Stap 3. Zet je eigenschappen

Zes eigenschappen schetsen je in het groot. Kracht is duwen, tillen, een zware klap. Behendigheid is snelheid en fijne motoriek. Gestel is uithoudingsvermogen en voedt je levenspunten. Intelligentie is redeneren en geheugen. Wijsheid is opmerken en aanvoelen. Charisma is aanwezigheid: overtuigen, misleiden, optreden.

Een 10 of 11 is een gewoon menselijk gemiddelde. Avonturiers zitten vaak hoger. Een 18 is al uitzonderlijk, en lager dan 8 is een serieuze beperking.

Van elke score maak je een aanpassing. Trek 10 af, deel door 2 en rond naar beneden af, ook als het getal negatief is. Een 16 wordt +3. Een 15 wordt +2, want 2,5 rondt naar beneden af. Een 10 of 11 wordt 0. Een 8 of 9 wordt −1. Die aanpassing gebruik je vaker dan de score.

De SRD legt uit wat de scores doen. Hij schrijft niet één verplichte manier voor om de zes startgetallen te kiezen. Dobbelmethodes en vaste reeksen uit het spelershandboek staan daar niet in, dus we zetten ze hier niet als regel. Vraag je spelleider welke afspraak de tafel gebruikt. Tot die tijd kun je oefenen met getallen tussen 8 en 15, vóór de bonus van je ras. Het hoogste getal gaat naar de eigenschap die je klasse het hardst nodig heeft. Laat gerust een 8 of 9 liggen.

Een oefenvoorbeeld, geen regel. Mira is een menselijke krijger, dus +1 op alles. Om de som te laten zien geven we haar 15, 13, 13, 12, 10 en 9.

Eigenschap Oefengetal Na +1 Aanpassing
Kracht 15 16 +3
Behendigheid 13 14 +2
Gestel 13 14 +2
Wijsheid 12 13 +1
Intelligentie 10 11 0
Charisma 9 10 0

Mira’s levenspunten zijn 10 plus Gestel, dus 12. Een aanval met een Kracht-wapen dat ze beheerst, is een d20 + 3 + 2. De rasbonus tel je pas na het verdelen op.

Stap 4. Kies een achtergrond

Je achtergrond is wat je deed vóór het avontuur. Hij geeft twee vaardigheden, vaak een werktuig of extra talen, wat spullen, en een klein praktisch voordeel. Hij geeft ook haakjes: een trek, een ideaal, een band en een smet.

In de SRD is één achtergrond volledig uitgewerkt: de acoliet, iemand uit de tempeldienst, niet per se een cleric. Die is bedreven in inzicht en religie, kent twee extra talen, en kan bij een tempel van het eigen geloof op eenvoudige zorg en onderdak rekenen.

Andere levens bouw je met de aanpasregel uit de SRD. Kies twee vaardigheden, twee werktuigen of talen, en één concreet voordeel, bijvoorbeeld een slaapplek bij de dorpswacht als je geen problemen zoekt. Bedenk zelf twee trekken, één ideaal, één band en één smet. De belangrijkste vraag is wat er veranderde: waarom stopte je met dat oude leven?

Stap 5. Pak je uitrusting

Neem het startpakket van je klasse. Dat is sneller dan zelf een winkel leegkopen. Er is een optionele regel waarbij je met geld koopt en het pakket laat liggen. Bewaar die voor later.

Lichte wapenrusting telt je hele Behendigheid-aanpassing op. Middelzware ook, maar nooit meer dan +2. Zware telt haar niet op. Sommige zware harnassen vragen genoeg Kracht, anders word je trager. Een schild geeft +2 als je het mag voeren. Kiest Mira voor maliënkolder, dan is haar klasse 16, met schild 18. Een schurk in leer telt 11 plus de hele Behendigheid-aanpassing. Kies één lijn.

Alleen bij een wapen dat je beheerst tel je je bekwaamheidsbonus op bij de aanval. De schade is de dobbelsteen van het wapen plus de eigenschap, zonder die bonus. Geld reken je in goud: één goudstuk is tien zilver, één zilver tien koper. Electrum en platina kun je nu negeren.

Stap 6. Maak het personage van jou

Schrijf vier korte dingen: een trek die een ander opvalt, een ideaal, een band met iemand, en een smet die je in de weg zit. Die regels voeden inspiratie, de beloning uit de vorige gids. Een opstelling (goed of kwaad, ordelijk of chaotisch, of neutraal daartussen) is een kompas, geen kooi. Een volk heeft hooguit een neiging. Geef je personage een naam die je hardop durft te zeggen, en één zichtbaar detail.

Stap 7. Vul de getallen in die je aan tafel gebruikt

Schrijf bepantseringsklasse, levenspunten, snelheid, de reddingsworpen van je klasse en je vaardigheden op. Krijg je een vaardigheid twee keer, dan kies je een andere.

Noteer één aanval als een zin: “Zwaard, d20 + 5 om te raken, 1d8 + 3 schade.” De +5 is Kracht +3 en bekwaamheid +2. De schadebonus is alleen de eigenschap. Dat onderscheid voorkomt een veelgemaakte rekenfout.

Heb je spreuken, noteer dan welke eigenschap je magie draagt en kies met je spelleider een klein aantal uit de SRD. Twee of drie dingen die je zeker wilt doen, zijn genoeg voor avond één.

Drie combinaties om mee te starten

Mira, de krijger hierboven, is de rechtste start: Kracht, Gestel, harnas, schild, en een zelfgemaakte achtergrond met atletiek en inzicht. Tomas, boself en schurk, zet Behendigheid bovenaan en laat Kracht of Charisma zwak, zodat hij niet elke scène inpakt. Sera, heuveldwerg en cleric met de achtergrond acoliet, zet Wijsheid eerst. “Ik dien de godin van de haard en word boos als iemand een gast slecht behandelt” is genoeg geloof voor avond één.

Valkuilen

Optimaliseer niet voordat je weet wat je leuk vindt om te zeggen. Het startpakket is genoeg, en vier regels karakter zijn meer dan avond één aankan. Jij leert de worp. Dat is de opdracht.